การละเล่นของเด็กภาคใต้ (สมัยก่อน)
เล่นตี่
    เล่นตี้ (ตี่) มีอุปกรณ์การเล่น คือ ไม้ยาว 1 อันเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 ซ.ม. ยาว 90 ซ.ม. 1 อัน ไม้สั้นเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 ซ.ม. ยาว 9 นี้ว 1 อัน
    วิธีการเล่น แบ่งผู้เล่นออกเป็นสองฝ่าย ๆ ละ 2-5คน โดยให้ตกลงกันว่าฝ่ายใหนจะเล่นก่อน เริ่มเล่นโดย ผู้เล่นวางไม้สั้นลงบนร่องเล็ก ๆ ที่ทำไว้ ใช้ไม้อันยาวปลายข้างหนึ่งจดลงในร่อง ข้างหนึ่งผู้เล่นจับให้มั่น แล้วออกแรงกระดกไม้ยาวเพื่อให้ไม้อันสั้นลอยไปให้ใกลที่สุด ผู้เล่นอีกฝ่ายต้องรับไม้อันสั้นให้ได้ ถ้ารับได้ต้องโยนกลับมาให้โดนไม้อันยาวที่วางบนร่อง หากรับไม่ได้ 3 ครั้ง ผู้เล่นฝ่ายแรกจะเอาไม้สั้นมา กระดก(ซั่ง) กับไม้ยาว พยายามไม่ให้ไม้อันสั้นตกทำอย่างนี้ทุกคน ได้กี่ครั้งก็เอาไม้อันยาว หวดไม้อันสั้นให้ลอยไปข้างหน้าให้ใกลที่สุด จนครบจำนวนครั้งที่ซั่งได้ เสร็จแล้วให้ผู้เล่นอีกฝ่ายวิ่งกลับมายังร่องที่เริ่มเล่น โดยไม่หายใจเข้าพร้อมกับทำเสียงตี่ จนถึงร่อง จึงจะมีสิทธิ์เล่นต่อไปได้. ลังคนว่าชาดเล่นยากจังหู ที่จริงถ้าเล่นแล้วเป็นการออกกำลังกายที่ดีเกมหนึ่ง แตสวนมากโหมเท่ชอบเล่นคือโหมเด็กแลวัว พอปลอยวัวแล้วก้ามาเล่นกันนีโหยไม่หอนเห็นแล้ว หรือว่าไคยเคยเห็นเท่ใหนบอกกันมั่งน๋า
 จาก ชายเขา
ปิดตาลักซ่อน โผงเป็ก เคาะป๋อง
    เล่นปิดตาลักซ่อน หรือลักหยบฮั้น เช่นว่า นายหนูนุ้ยเป็นคนปิดตาก่อน นับหนึ่งถึงสิบ คนเท่เล่นบาวเชษฐ์ หรือว่าบาวชายเขาก้าวิ่งไปลักหยบให้ทัน ไปหยบโยข้างตุมมั่ง หรือหม้ายก้าลงไปในตุมเลยแล้วก้าส่งเสียง กุ๊ก กุ๊ก บางทีก้าทำตุมแตก แม่ตีแค่ตาย
    ปิดตาลักซ่อนนี้ที่บ้านเราเขาเรียกว่า โผงเป็ก แต่เราว่ายังจังเสียเหลยหนิที่เราเล่นกันแต่ตัวเอียดๆ
นึกก่อนนะ มี กระต่ายข่าง่อย ลูกฉุด อีมอ อ้ายไหรเหลยหมั้งงะช่วยนึกกันทีต๊ะ.... (บี จันนา)
    ปิดตาลักซ่อนนี้ที่บ้านเราเขาเรียกว่า เล่นค๋อป๋อง พอนับ 1 ถึง 10 แล้วเที่ยวว่าไคยหยบโหยตงใหน
ฮายแล ๆ น่าหลบไปเล่นเหมือนแตแรกจ้าน ไม่โร้ไคยไปมั่งนะ .... (ชายเขา)
 จาก บาวนวย
เล่นโบ้ย
    " เล่น โบ้ย" เป็นการเล่นที่หนุก แต่เจ็บตัวได้ง่าย ลักษณะการเล่นคือ การถีบกัน ถ้าใครนั่งถือว่ายอมจะไม่ถีบกัน แต่นั่งนานไม่ได้ ต้องกำหนดเวลา เช่น นับ 1 - 10 พอถึงเวลาต้องยกขึ้นมาถีบกันต่อ จะเห็นตามกลางสนามโรงเรียน แต่ก่อน ชาติโถ้กถีบเจ็บ แล้วพอหลบบ้านโถ้กแม่ตีล่าว ของเสื้อกับกางเกงสักโกลกเหม็ด 5555
 จาก เชษฐ์ ณ เขาจิ้งโจ้
เล่นข้ามยาง
    เล่นข้ามยาง ถ้าแค่หัวเข่าไม่ปรือ แต่ถ้าเอว อก หัว แล้วชาติมันได้เท่ คนคนเหม็ดจนถึงโน้นแหล่ะ กระโปรงเหมือนอี้เป็นผ้าโจงเบน
 จาก นางสาวหัวครก
ทอยตรอก
    ขอเสนอ "ทอยตรอก" อันดับแรกผู้ที่อี้เข้าร่วมวงทอยตรอกต้องไปหาโหม้งหัวครกมาก่อนคนละสัก 10 หัว (ไปหาแลใต้ต้นหัวครกหรือบนเรินข้าวก้าได้) ทีนี้ขุดหลุมขนาดพอประมาณเพื่อใช้ทอย (โยน) หัวครกลงไป จัดการขีดเส้นกำหนดระยะที่ใช้ในการทอย (ระยะไกลจากหลุมประมาณ 2-3 วา) แต่ละคนที่จะเล่นต้องลงเดิมพันคนละ 1 ...2 ... 3 .... หมดหน้าตัก ต่อครั้ง ทีนี้ลาลาทิทั่มผ๊งหรือวันทูซั่ม (เป่ายิงฉุบ) เพื่อหาคนทอยคนแรกและคนต่อๆไป ใครทอยโหม้งหัวครกลงไปอยู่ในหลุมได้เท่าใดก้าได้โหม้งหัวครกไปเท่าหั้น เพราะฉนั้นคนอยู่ที่ร้าง (หลังเพื่อน) ก้าเหลือโหม้งหัวครกไปทอยน้อยสักหิด หรือหม้ายก้าอาจจะหาหม้ายโหม้งหัวครกไปทอยเลยก้าได้ เท่าเท่จำได้ก้าเล่นพันพี้อี้โถกผิดพรือก้าช่วยเท้งก้าแล้วกันแหละ
 จาก บก.หนูนุ้ย
ยิงยางวง
    ขอเสนอ"ยิงยางวง" การเล่นยิงยางพอจะแบ่งได้ดังนี้คือ ยิงเส้น ยิงแตก การยิงเส้นเริ่มแรกก้าขีดเส้นหนึ่งเส้นยาวประมาณ 1 ศอกเพื่อไว้ตั้งยาง ต่อไปก้าต้องกะกันว่าจะตั้งยางคนละกี่วงเช่น 5-10-15-20 วง
    หลังจากนั้นก้าขีดเส้นอีกเส้นให้ห่างจากเท่ตั้งยางประมาณ4-5 วาเพื่อใช้เป็นเขตหมังยางเกย ถ้าไคหมังแม่นและยิงยางเกยให้ยางวงเท่อยู่บนเส้นออกจากเส้นได้กี่เส้นก้าเอาไปเท่าเท่ได้ แต่ถ้าเล่นตั้งกันมากๆ ยางเกยเท่ใช้ต้องเปลี่ยนเป็นยางขี้หนอน ส่วน"ยิงแตก" ไม่ต้องขีดเส้นพอรวบรวมยางวงมาได้ก้าเอามารวมกันตั้งไว้บนพื้น เสร็จแล้วก้าต้องทอยยางเกย ไคเท่ทอยจุก(จุก=ทอยไกลหวาเพื่อน)จะได้เป็นคนยิงก่อน ยางวงเท่ได้จะต้องเป็นเส้นเท่แตกออกจากกลุ่มมาอยู่เดี่ยวๆเท่านั้นถึงจะเอาได้
    แรกเอียดๆก้าโถกแม่ตีโหย๊ะเพราะเอาเบี้ยเท่ให้เซ้อหนุม ไปเซ้อยางวงแหม็ด บางทีถ้าหาหม้ายเบี้ยอี้เซ้อก้าต้องเอาหนังสือการ์ตูนเล่มบาทไปให้เพื่อนอ่านเพื่อแลกกับยางวง ถึงกะนี้ในโรงเรียนเวลาครูเห็นเราใส่ยางวงในข้อมือ ครูก้าเลยดึงยางในมือเราฮั้นแหละดีดทีละเส้น ทีละเส้น ชาดเจ็บอี้ตายนิ
    การละเล่นบนบกหรือกลางแจ้ง เท่าเท่นึกได้ก้ายังดังนี้ เช่น กาฟักไข่ ยิงยาง ลูกฉุด ทองหยิบ กิงก่องแก้ว โม ทอยหลุม ดาวจาย ลูกอีไหว ไม้อี่ เคาะป๋อง ชี้โพตบตูด ตี่จับ ตี่ใบ้ หมาชิงเสา ม้าหางแดง ม้าถีบ วิ่งเปี้ยว เล่นหนังจีน(ตอนนั้นฮุ้นปวยเอี๊ยงและก๊วยเจ๋งกำลังดัง) ทอยราว ทอยตรอก ทอยติ่ง ล้อต๊อกฯลฯ
    สวนในน้ำก้ายัง เช่น เล่นเข้ ปักกำ และแบ่งท่าซัดกันกับดินเหนียว ชึ่งเรืองนี้บ่าวก้ายังจำได้ถึงจะเป็นแรกหมังแก้ผ้าอาบน้ำก็ตามที
 จาก คุณไขหลับ
หมาชิงเสา
    จากหมาชิงเสา มาเป็นเก้าอี้ดนตรี แรกโหย๋โรงเรียนครูบุตร (ขออภัยที่เอ่ยนาม) ได้หัดให้เล่นก่อนงานวันเด็ก เพราะต้องการให้เล่นโชว์ในงานวันเด็ก สวนม้าหางแดงเล่นเวลาพักเที่ยง มีคนร่วมเล่นประมาณ 10 คน ( 5 คู่) ? เดี่ยวค่อยมาล่าวตอ แม่ (ยาย) เรียก เดี่ยวมา
 จาก ชายเขา
ฉับโผง
    เล่น "ฉับโผง" ฉับโผง ยังส่วนประกอบอยู่ 3 ส่วน
1.บอกฉับโผง การทำ ต้องเอาไม้ไผ่สีสุกที่ไม่อ่อนและไม่แกจนเกินไป ตัดห้ายเป็นท่อ ยังรูที่พอดี
2.ด้ามฉับโผง เอาปล้องติดข้อความยาวพอหน้าจับ เหลาไม่ไผ้แก่ให้เอียดหวารูของบอกหฉับโผงสักหิด
3.โลกหฉับโผง ใช้ดาษชุบน้ำ หรือว่า ใช้โลกชับพลา ในการยิงแต่ละหน ต้องยังโลกที่ยิงที่ติดอยู่ที่ปลายบอก กับโลกอัดซึ่งใส่เข้าไปใหม่
(ส่วนการยิง ยิงพันปรือ ไปถามน้องไพเอาเอง *** ต๋าย ตาย ไม่รู้จักบอกฉับโผง***)
 จาก เชษฐ์ ณ เขาจิ้งโจ้
ยิงราว

    นอกเหนือจากที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติช่วยยกตัวอย่างมาแล้ว ก้ายังมีที่เคยเล่น คือ "ยิงราว" กับ "ขี่ม้าโยนรับ"
    "ยิงราว" ก้าเป็นการยิงยางวงเหมือนที่อาจ
ารย์ไขหลับอธิบายหั้นแหล่ะ แต่แทนที่จะวางยางวงบนเส้นที่ขีดไว้บนพื้น ก้าใช้วิธีการปักเสาด้วยกิ่งไม้เล็ก ๆ สองด้าน กะระยะพอที่จะเอายางวงสวมเข้าไปให้ตึงพอดี (มีทั้งราวสูงและราวต่ำ ขึ้นอยู่กับการตกลงของผู้เล่น) ส่วนอุปกรณ์ยางเกยและกติกาการเล่นเหมือนการ "ยิงแตก" ของอาจารย์ไขหลับครับ

 จาก น้องไขไว
ขี่ม้าโยนรับ ม้าหางแดง
    "ขี่ม้าโยนรับ" วิธีการคือให้ผู้เล่นจับคู่กันเป็นคู่ ๆ จำนวนเท่าเท่พอจะหาได้ แต่อย่างน้อยควรจะเกิน 2-3 คู่ขึ้นไป อุปกรณ์การเล่นก้าใช้ลูกโตน (ลูกเต๋าที่สานด้วยใบพร้าว ข้างในใส่ก้อนดินพอเหมาะสักหนึ่งก้อนเพื่อให้น้ำหนักพอถ่วงมือ) ทีนี้ผู้เล่นที่จับคู่กันแล้วต้องตกลงกันว่าใครเป็นคนแบกส่วนอีกคนจะเป็นคนขี่หลัง เมื่อพร้อมแล้วคนเท่ขี่หลังอยู่จะเริ่มโยนลูกโตนไปให้คนอื่น ๆ ที่อยู่บนหลังเหมือนกัน หากใครรับไม่ได้ต้องเปลี่ยนมาเป็นคนแบกแทน ซึ่งส่วนมากจะมีการแกล้งกันคือแทนที่จะโยนดี ๆ ให้เพื่อนรับง่าย ๆ ก้าแกล้งโยนให้รับยากหรือโยนแกมขว้างก้ายัง สรุปแล้วก้าหนุกดี แต่ถ้าเป็นสมัยทุกวันนี้สาอี้ไม่มีใครยอมให้เล่น เพราะแต่ละคนน้ำหนักเกินพิกัดทั้งเพครับ
 จาก น้องไขไว
เป่าแตก
    วันนี้กะเสนอ เปาแตก คือเอายางวงหลายๆ เส้นมาตั้งรวมๆ กัน แล้วกะเปาห้ายมันแยกกัน ถ้าแยกออกขี้เส้นกะได้เท่านั้นแหละ เปากันลมออกตูดเลยนิ 555
 จาก เชษฐ์ ณ เขาจิ้งโจ้
ยิงบ้า
    ยิงบ้านันเขกหัวเขากัน แตแรกเราเอาลูกสะบ้ามาสัก 10 หนวย เอาหนวยเท่เติบหวาเพื่อน ทำลูกเกย ใครยิงหลากแสดงว่าแก็งจัง ได้เขกหัวเขากันจนหัวข้อฟกหมด
    นึกถึงตอนโถกเค้กกับบ้าเจ็บไม่หายหัวเขายังเป็นรอยอยูแหลย แต่ถ้าเค้กไม่เป็นกะโถกปรับ คือต้องเค้กให้ดังถ้าไม่ดังโถกปรับ ... (เชษฐ์ เขาจิ้งโจ้)
 จาก ชายเขา
ซัดหัวงู

     การเล่น "ซัดหัวงู" (ที่หัวบ่าวชายเขา 555) การเล่นซัดหัวงู คือ มาโหม้งหัวครกมาเล่นกัน (แต่อย่าลักลดเอาที่ดมคนเอินหานเดียวอี้โถกซัดหัว) หาหัวครกที่เม็ดใหญ่มาเป็นโลกเกย วาดพื้นที่ขอบเขตคล้ายๆกับโลกม่วง คือที่ด้านหัวจะใหญ่ ที่ท้ายๆจะแคบลงเรื่อยๆ แล้วเอาเม็ดหัวครกมาตั้งเรียงเป็นแถวตามพื่นที่ที่วาดไว้ แล้วกะกำหนดจุดที่ซัดประมาณ 3-4 เมตร ใครซัดโถกเม็ดไหนออกกะได้ตั้งแต่เม็ดที่ออกจนถึงท้ายสุด

 จาก เชษฐ์ ณ เขาจิ้งโจ้
เข้ขุก
    บ้านฉานยังลุย
1.ปิดตาลักซ่อน บ้านฉานเรียกว่า เข้ขุก
2.เล่นเตย
3.ช้อดีด
4.ทบล้อ
5.ที่ขาดไม่ได้คือ นายจับโจร
 จาก เท่ง เหล็กโคน
เล่นเตย
    เล่นเตย ถ้าจำไม่ผิด เริ่มแรกวาดตารางเป็น 2 แถว แถวละไม่โร้ 3 หรือว่า4 ช่องแล้ว รวมกัน ไม่ 6 ตาราง กะ 8 ตารางนี้แหละ จัดท่าเป็น 2 ท่า ยังท่าที่ตั้งรับ กับท่าที่บุก ท่าที่บุกต้องแล่นผ่านเส้นเข้าไปในช่อง และแล่นให้ครบทุกช่องโดยไม่โถกฟัน ซึ่งท่าที่ตั้งรับ จะถ้าฟันอยู่ตามแส้นขอบของตาราง ฟันกับสันมือ ถ้ายังคนหนึ่งคนใดของท่าบุกแล่นผ่านทุกช่องแล้วแล่นกลับมาประหน้าวึ่งเป็นจุดเริ่มต้น โดยไม่โถกฟันถือว่าท่าที่บุกชนะ แต่ถ้าท่าที่บุกโถกฟันหมดทุกคน ถือว่าท่าที่ตั้งรับชนะ แล้วสลับมาบุกหมั้ง (การแล่นเตยนี่สอนให้มีการวางแผน และมีการเสียสละของคนที่ยอมโถกฟันเพื่อให้เพื่อนท่าเดียวกันแล่นผ่าน)
 จาก เชษฐ์ ณ เขาจิ้งโจ้

กลับสู่หน้าหลัก